APELDOORN – Papier is veel meer dan een alledaags gebruiksproduct. Op de Veluwe is de papierindustrie al eeuwenlang verbonden met de geschiedenis van het landschap, de economie en het dagelijks leven. CODA in Apeldoorn bewaart een omvangrijke collectie waarmee bezoekers en onderzoekers dat verleden kunnen ontdekken.
Door Tygo M. de Malen
Papierindustrie groeide dankzij Veluwse beken
De Veluwe heeft een lange geschiedenis als centrum van papierproductie. Vanaf de zestiende eeuw ontwikkelde zich in Gelderland een belangrijke papierindustrie.
De aanwezigheid van stromend water speelde daarbij een grote rol. Watermolens konden worden gebruikt om machines aan te drijven en water was nodig bij verschillende stappen van de papierproductie.
In de omgeving van Apeldoorn, Loenen en Eerbeek ontstond daardoor een bedrijfstak die generaties lang werkgelegenheid bood.
De papierindustrie veranderde in de loop der eeuwen ingrijpend. Ambachtelijke productie maakte steeds meer plaats voor grotere fabrieken, nieuwe machines en industriële processen.
Bijzondere historische collectie
CODA beheert sinds 1989 het archief van de Stichting Papiergeschiedenis Nederland.
De collectie bevat onder meer een uitgebreide bibliotheek, ongeveer 19.000 watermerken, 15.000 foto's en 7.000 technische tekeningen. Ook zijn historische documenten van Nederlandse papierfabrieken bewaard gebleven.
Deze bronnen maken het mogelijk om onderzoek te doen naar productietechnieken, ondernemingen, arbeidsomstandigheden en de ontwikkeling van de bedrijfstak.
Watermerken zijn daarbij bijzonder interessant. Het zijn tekens of afbeeldingen die tijdens het productieproces in papier worden aangebracht en bijvoorbeeld iets kunnen vertellen over de herkomst ervan.
Historie ontmoet moderne kunst
CODA richt zich niet uitsluitend op het verleden. Papier speelt ook een belangrijke rol in de kunstcollectie en de educatieve activiteiten van de instelling.
Tijdens CODA Paper Art staat het materiaal centraal in werk van kunstenaars en ontwerpers uit binnen- en buitenland.
Daarbij wordt geëxperimenteerd met vormgeving, duurzaamheid, hergebruik en moderne technieken. Zo ontstaat een verbinding tussen traditioneel vakmanschap en hedendaagse kunst.
De volgende editie van CODA Paper Art staat gepland van 18 april tot en met 31 oktober 2027.
Papier zelf ontdekken
Wie meer wil leren over de papiergeschiedenis kan onder meer terecht bij het Papierpaviljoen Waterwerk in CODA Centrale Bibliotheek.
Ook organiseert CODA activiteiten waarbij bezoekers de veelzijdigheid van papier kunnen ontdekken. Het actuele aanbod is afhankelijk van de agenda.
De historische papierindustrie blijft daarmee zichtbaar, niet alleen als herinnering aan vroegere bedrijvigheid, maar ook als inspiratiebron voor nieuwe generaties.
Vragen en antwoorden over papiergeschiedenis bij CODA
Waarom is papier belangrijk voor de Veluwe?
De regio kent sinds de zestiende eeuw een belangrijke papierindustrie.
Wat bewaart CODA over papier?
Onder meer historische bedrijfsarchieven, watermerken, foto's, tekeningen en andere documenten.
Kan je bij CODA zelf met papier werken?
CODA organiseert regelmatig workshops en activiteiten. Het actuele programma staat op de website.
Wanneer begint CODA Paper Art 2027?
Op 18 april 2027, volgens de tentoonstellingsagenda.
Meer nieuws
Voor meer nieuws kunt u
Apeldoorn Nieuws toevoegen op uw social media kanalen. Ook kunt u lid worden van onze nieuwsbrief. En kunt u ons via push-meldingen op uw beeldscherm krijgen. Ook voor regionaal nieuws kunt u terecht bij de buren.
Harderwijk Nieuws en
Nunspeet Nieuws en
Ermelo Nieuws. Adverteren kan natuurlijk ook! Adverteren op nieuwspagina op Facebook met meer dan 8500 volgers? Mail dan naar
[email protected] of bel naar 06–36454332. Heb je nieuws? Mail dan naar
[email protected]. Je kunt de redactie bereiken via deze mail of bel naar 06-42022831.