Van vernieuwend kantoor tot Hertzbergerpark: het verhaal van de Apeldoornse Apenrots

Door Daryl de Jonge

Eind jaren zestig probeerde de gemeente met steun van het Rijk grote kantoren naar Apeldoorn te halen. De komst van verzekeraar Centraal Beheer was daarin een belangrijke stap. Het bedrijf verhuisde in 1972 vanuit Amsterdam naar Apeldoorn.

Voor het nieuwe kantoor werd architect Herman Hertzberger gevraagd. Hij kreeg de opdracht een werkplek te ontwerpen voor ongeveer duizend medewerkers. Het resultaat week sterk af van het beeld van een traditioneel kantoor met lange gangen en afgesloten kamers.

Hertzberger ontwierp een verzameling van 56 kantoorblokken met een basis van negen bij negen meter. Brugconstructies verbonden de delen met elkaar. De kantoorruimten stonden in open verbinding, waardoor het gebouw van binnen een heel eigen ruimtelijke opzet kreeg.

Naast plekken om te werken kwamen er ruimten waar medewerkers elkaar konden ontmoeten en ontspannen. Werknemers mochten hun werkplek bovendien naar eigen smaak inrichten. Het gebouw moest dus ruimte bieden aan de mensen die er dagelijks gebruik van maakten.

De architectuur staat bekend als structuralistisch: kleinere, samenhangende eenheden vormen samen een groter geheel. Wie de verzameling blokken van buiten bekijkt, ziet dat principe terug. Het verklaart ook waarom het gebouw zo anders oogt dan veel andere kantoren.

De bouw begon in 1970. Twee jaar later verrichtte prins Claus de opening. Het kantoor werd een herkenbaar onderdeel van de stad, met een uitgesproken betonnen vorm en een bijnaam die veel Apeldoorners nog steeds gebruiken: de Apenrots.

Voor medewerkers was het jarenlang een dagelijkse werkplek. Voor Apeldoorn hoorde het complex bij de komst van grote werkgevers en de groei van de stad. Voor liefhebbers van architectuur werd juist het ontwerp een reden om naar het gebouw te kijken.

Centraal Beheer bleef tot 2013 in het complex gevestigd. Daarna verhuisde het bedrijf naar de Laan van Malkenschoten. Het oude kantoor aan de Prins Willem-Alexanderlaan verloor zijn oorspronkelijke functie.

In de jaren daarna werden verschillende plannen voor herontwikkeling gemaakt. Volgens de gemeente wisselde het gebied meerdere keren van eigenaar, maar kwamen de plannen niet tot uitvoering. Het complex raakte verder in verval.

Daarmee veranderde de betekenis van de plek. Wat ooit een voorbeeld was van een nieuwe manier van werken, werd ook een zichtbaar dossier over leegstand en de vraag hoe je een bijzonder oud kantoor opnieuw kunt gebruiken.

In mei 2023 vestigde Apeldoorn een voorkeursrecht. Daarmee kreeg de gemeente een positie bij een mogelijke verkoop. Op 19 december 2024 besloot de gemeenteraad vervolgens tot aankoop van de panden en het omliggende gebied.

De gemeente wilde zelf de koers kunnen bepalen voor het gebouw en zijn omgeving. Daarmee begon een nieuwe fase in de geschiedenis van het Hertzbergerpark. De opgave gaat over een nieuwe bestemming én over de samenhang met het gebied eromheen.

Ook in de begroting voor 2027-2030 komt het terrein terug. Het college stelt voor om 20 miljoen euro te reserveren voor Hertzberger. Dat is een financieel voorstel voor een volgende ontwikkelfase; het betekent niet dat alle plannen al definitief zijn of dat de bouw direct kan beginnen.

De naam verwijst naar Herman Hertzberger, de architect van het voormalige Centraal Beheerkantoor in het gebied.

Die bijnaam verwijst naar de markante vorm: de aaneenschakeling van blokken en hoogteverschillen maakt het gebouw direct herkenbaar.

Nee. Centraal Beheer vertrok in 2013. De gemeente besloot in december 2024 het complex en het omliggende gebied aan te kopen.

Bronnen: Het grote verhaal van Apeldoorn, de geschiedenis van Centraal Beheer, de gemeentelijke projectpagina en de meerjarenbegroting 2027-2030.

Foto: Asit / Unsplash. Illustratief beeld bij gemeentelijke besluitvorming.

Voor meer nieuws kunt u Apeldoorn Nieuws toevoegen op uw social media kanalen. Ook kunt u lid worden van onze nieuwsbrief. En kunt u ons via push-meldingen op uw beeldscherm krijgen. Ook voor regionaal nieuws kunt u terecht bij de buren. Harderwijk Nieuws en Nunspeet Nieuws en Ermelo Nieuws. Adverteren kan natuurlijk ook! Adverteren op nieuwspagina op Facebook met meer dan 8500 volgers? Mail dan naar [email protected] of bel naar 06–36454332. Heb je nieuws? Mail dan naar [email protected]. Je kunt de redactie bereiken via deze mail of bel naar 06-42022831.